W siedzibie Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku i na polach grunwaldzkich odbyły się uroczystości 15-lecia działalności tej instytucji.
W historycznej części jubileuszu, projekcji filmu, zwiedzaniu muzeum z przewodnikiem, pokazach walk rycerskich, prezentacji rzemiosła średniowiecznego oraz pokaz sprzętu wojskowego wzięli udział liczni goście.
Jednym z gości specjalnych grunwaldzkich uroczystości była wiceminister Kultury Republiki Litewskiej Renata Kurmin.
– W imieniu Ministerstwa Kultury Republiki Litewskiej mam zaszczyt pogratulować Muzeum Bitwy pod Grunwaldem 15-lecia działalności. Dzisiejsza uroczystość jest wyjątkową okazją, by podkreślić znaczenie wspólnej pamięci historycznej oraz wieloletniej współpracy między Litwą i Polską. Muzeum znajduje szczególne miejsce w naszym dialogu historycznym i kulturalnym. Już na etapie jego tworzenia nawiązała się ścisła współpraca litewskich i polskich historyków i badaczy. Otwarcie muzeum stało się naturalnym rezultatem tego partnerstwa. Dzięki temu to jedno z najważniejszych miejsc w Polsce prezentujących także litewską perspektywę historyczną i przypominającą o wspólnym znaczeniu zwycięstwa sprzed wieków – stwierdziła.
Podczas uroczystości odsłonięto nowy eksponat – kapalin, czyli typ hełmu otwartego, jeden z kilku zachowanych hełmów tego typu w Polsce, ale jedyny tak dobrze zachowany kapalin ze sterczyną.
– Wiemy z całą pewnością, że powstał on na terenie państwa krzyżackiego, a został odnaleziony w jednym z kościołów w Olsztynie – mówił z dumą dyrektor muzeum Szymon Drej. – Zrobiliśmy wstępną kwerendę, okazuje się, że tego typu artefakty, znajdowane na polach Grunwaldu, w czasach przedwojennych były deponowane w okolicznych kościołach. Możemy zatem śmiało postawić tezę, że przedstawiony tu hełm pochodzi z pól Grunwaldu. Mogę państwu obiecać, że powołamy specjalny zespół, zrobimy pełną kwerendę i udowodnimy, że ten hełm został tutaj zgubiony przez rycerza krzyżackiego. Cieszę się, że wzbogaci on kolekcję naszego muzeum.
Przypomnijmy historię. Muzeum rozpoczęło swoją działalność w dniu odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w lipcu 1960 roku w 550. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. W latach 1960-1963 było ono placówką Przedsiębiorstwa Turystycznego Warszawa-Olsztyn. W 1963 roku stało się oddziałem Muzeum Mazurskiego w Olsztynie (obecnie Muzeum Warmii i Mazur). W latach 1970-1975 funkcjonowało jako oddział Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku.
26 października 2010 roku uchwałą sejmiku województwa warmińsko-mazurskiego rozpoczęto przygotowania do wyodrębnienia muzeum jako samodzielnej placówki. 1 marca 2011 roku zostało samodzielną instytucją kultury samorządu województwa warmińsko-mazurskiego.
Nowoczesne metody przekazu
Równolegle muzeum rozwijało działalność edukacyjną. Organizowano lekcje muzealne, warsztaty oraz wydarzenia skierowane do różnych grup wiekowych. Szczególny nacisk kładziono na młodzież szkolną, dla której historia często bywa trudna do przyswojenia w tradycyjnej formie. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych metod przekazu – takich jak rekonstrukcje, multimedia czy interaktywne wystawy – muzeum szybko zyskało opinię miejsca atrakcyjnego i inspirującego.
Jednym z kluczowych elementów działalności muzeum stała się współpraca z rekonstruktorami historycznymi. Coroczne Dni Grunwaldu, których kulminacją jest inscenizacja bitwy, zaczęły być organizowane z większym rozmachem i dbałością o szczegóły. Muzeum pełniło rolę koordynatora tych wydarzeń, dbając o ich wartość edukacyjną oraz zgodność z aktualnym stanem wiedzy historycznej. Dzięki temu rekonstrukcje nie były jedynie widowiskiem, lecz także formą żywej lekcji historii. Obecnie Muzeum stało się głównym organizatorem całości Dni Grunwaldu.
Nowe powierzchnie wystawiennicze
21 września 2022 roku – to kolejna historyczna data, bo wtedy oddano do użytku nowoczesny budynek Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku. Łączy ze sobą najnowsze osiągnięcia z zakresu multimedialnego, tak chętnie wykorzystywane w dzisiejszym muzealnictwie, z tradycyjnym pojmowaniem idei muzealnictwa. Nowa siedziba liczy 3,5 tys. m kw. i z założenia jest wielofunkcyjna, z czego blisko 1,8 tys. m.kw. to powierzchnia wystawowa. Wystawa przedstawia wydarzenia, jakie miały miejsce przed, w trakcie i po bitwie pod Grunwaldem, wprowadza zwiedzających w zagadnienia polityczne, gospodarcze i wojskowe. Jest podzielona na 10 bloków tematycznych. Oprócz przestrzeni wystawienniczej, mieści salę rycerską pozwalającą rozgrywać turnieje i walki rycerskie oraz salę konferencyjną na 100 osób. W obiekcie znajdują się ponadto pomieszczenia administracyjne, pracownie naukowe, biblioteka oraz magazyn muzealiów. Wystawa dostępna jest zarówno po polsku, angielsku i litewsku. Z kolei audioprzewodniki po wystawie mają aż pięć języków obcych.
